Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu

Powitanie Marii Konopnickiej na stacji kolejowej w Jedliczu. Fot. Józef Zajączkowski (1903)	HISTORIA MUZEUM Dar narodowy był najwyższym wyróżnieniem dla pisarza w czasach zaborów. W historii Polski tylko Henryka Sienkiewicza i Marię Konopnicką spotkał taki zaszczyt.Pomysł ofiarowania Konopnickiej posiadłości narodził się w 1902 r., kiedy poetka obchodziła jubileusz 25-lecia pracy pisarskiej oraz ukończyła 60 lat życia. Konopnicka, pozbawiona ojczystego domu, w listach do Elizy Orzeszkowej, snuła marzenia o jego kupnie. Z pomocą poetce przyszły komitety jubileuszowe w Krakowie, Lwowie, Poznaniu i Warszawie, których zadaniem było wybranie odpowiedniego miejsca dla poetki oraz zbieranie datków na ten szlachetny cel. Na dar dla Konopnickiej wybrano, spośród 36. miejscowości, pochodzący z XVIII w. dworek w Żarnowcu, który z parkiem zakupiony został od Jadwigi z Czeczelów Biechońskiej. Większość kwoty zebrał Komitet Warszawski oraz Orzeszkowa, bliska przyjaciółka Konopnickiej. Poetka przyjechała do Żarnowca wraz z przyjaciółką, malarką Marią Dulębianką, 8 września 1903 r. W dworku spędzała wiosenno-letnie miesiące, prowadziła szeroką działalność społeczną i pisarską. Konopnicka opuszcza Żarnowiec 15 września 1910 r. i udaje się do sanatorium "Kiselki" we Lwowie, w którym umiera 8 października. Pochowana została na Cmentarzu Łyczakowskim. Po śmierci Konopnickiej, właścicielkami dworku zostały córki poetki Zofia Mickiewiczowa i Laura Pytlińska. Gdy w 1935 r. zmarła Laura, jedyną spadkobierczynią żarnowieckiej posiadłości pozostała Zofia. Podczas drugiej wojny światowej dworek pozostał na łasce losu, mieścił się w nim szpital wojskowy. W roku 1945 powraca do Żarnowca Mickiewiczowa i nawiązuje szerokie kontakty ze środowiskiem artystycznym (m. in. z Wandą Siemaszkową). Zofia w 1956 r, na kilka miesięcy przed śmiercią, ofiarowuje dworek i park narodowi polskiemu. Na podstawie aktu darowizny Mickiewiczowej oraz spadkobierców poetki, Ministerstwo Kultury i Sztuki w 1957 r. powołało do życia Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu. Otwarcia ekspozycji muzealnych dokonano dopiero 15 września 1960 r., po przeprowadzeniu prac remontowych i konserwatorskich. Na werandzie dworku w Żarnowcu (od lewej) - Maria Konopnicka, Maria Dulębianka, Stefania Weschlerowa, Zofia Poznańska. Fot. Józef Zajączkowski (1903)
Portret Marii Konopnickiej z autografem. Rys. Maria Dulębianka (ok. 1890)
Dworek Marii Konopnickiej w Żarnowcu od strony południowej. Fot. Józef Zajączkowski (1903)